Isaac Díaz Pardo no Xornal Galicia

Imaxe de Pancho Lapeña

Morreu o Isaac Díaz Pardo, e a xeito de homenaxe déixovos a ligazón ao pdf do número cero do Xornal Galicia que en 2008 foi editado pola Rede de Acción Socio-Cultural Arredemo como parte das accións de apoio contra o seu afastamento da dirección de Sargadelos, episodio patético que ensombreceu os últimos anos do mestre. No número, creado e editado por moitos e moitas activistas galegas como homenaxe a súa inmensa figura, figura unha extensa entrevista co artista e emprendedor realizada por Sagra Quintela e Ana Triñanes nas oficinas do IGI, das que cedo sería expulsado. Na entrevista o Isaac repasa o proceso de creación do proxecto Sargadelos e a memoria dos seus máis estreitos colaboradores, especialmente de Luis Seoane, e desentraña as motivacións dunha xeración e un grupo de homes e mulleres que deberon afrontar a dura misión de transmitir o legado da república e do galeguismo histórico no tempo do fascismo. O tamaño de semellante empresa manifesta a dimensión transcendental da súa figura na historia do nosos país e na nosa conciencia como pobo.

Nun extracto,

– É incrible que puiderades facer tanto nun tempo tan escuro, por exemplo Ediciós do Castro…

– Fíxose! Non foi porque fósemos moi listos pero eramos un pouco zorros. Entón andabamos a xogar (risas). E como primeira cousa que fai Luis Seoane, como non pode matar os señoritos, fai un gravado do Meco. Quen o matou? Matámolo todos.  Dalgunha maneira, así foron as primeiras cousas que fixo Edicións do Castro.

 

A Primavera de Carlos Meixide

O relato en Calameo

Preséntase este Xoves día 20 de Maio a última entrega da colección O Lapis do Taberneiro, desta volta asinada por Carlos Meixide baixo o florido título de “Primavera”. Despois de Trece Xogos de Mingolo Alborés e “O Décimo Terceiro Mês” de Raquel Miragaia, a colección presenta esta pequena xoia literaria na que o Meixide, co verbo áxil e brillante que o caracteriza, fai un retrato irónico e humorístico da clientela dunha taberna no primeiro día primaveral do novo Ano Xacobeo. As temperaturas en alza quecen peitos e cabezas e as primeiras raiolas da estación se mesturan con viños e gin tonics para provocar unha bebedeira colectiva de antoloxía.

O novo número, editado polo Café Bar Trece e Edizer SCP, será presentado, como é tradición, no Café Bar Trece, na Rúa de Santa Clara en Santiago, logo das 21h. e contará coa presenza do autor, comigo mesmo en calidade de editor tabernario, e dalgúns artistas convidados.

O relato está xa ao voso dispor en Calameo, a través do blog do Lapis do Taberneiro, onde podedes obter máis información e os enlaces aos números xa publicados. Simultáneamente será presentada a segunda edición do Acantinado, o primeiro número da colección asinado por min, esgotado no primeiro mes e con máis de nove mil lecturas na rede. Tanto esta segunda edición como o novo número de Carlos Meixide poderanse mercar a bo prezo no propio Café Bar Trece desde o día da presentación.

Xenocidio Galego

O paraíso feixista

Nunca veu máis ao caso revisitar as estampas de Atila en Galiza, do Castelao. “Moitas veces os mártires crean mundos que os herois nin tansiquera son capaces de concebir. E na Miña Terra cumprirase a vontade dos mártires”. Parece que logo de setenta e catro anos, á espera de que a súa vontade se cumpra de vez, os mártires teñen no mínimo ocasión de reivindicar a súa memoria baixo o epígrafe que mellor lle acae ao seu suplicio: o xenocidio.

Así o entenderon desde a Arxentina, onde familiares das vítimas e diversos colectivos galegos van presentar querela este venres 30 de Abril, nun tribunal de Buenos Aires contra os crimes do franquismo, primeiro acto dunha campaña coa que os promotores da querela queren concienciar á opinión pública galega de que o sucedido a partir de Xullo de 1936 na nosa terra constituíu un auténtico xenocidio, contra o que nin sequera é posible argumentar, como noutras terras da península, fose inducido pola propia contenda, tendo en conta que aquí a guerra civil durou mes e medio e os fascistas déronse unha bacanal de pólvora e sangue á mantenta.

Os promotores da querela están apoiados por boa parte do tecido social e cultural arxentino e prevén a creación dunha Fundación contra a Impunidade, ao que parece en proceso de constitución. No documento que adxunto, e que andan a distribuír pola rede, dan noticia tamén dos primeiros actos públicos, tanto na Galiza como na propia Arxentina, que van acompañar os primeiros pasos da campaña.

O xenocido galego ante a xustiza arxentina.

A Leira Magnética no Atlántico

En cartaz

Despois da estrea no Dado Dadá, con completa satisfacción do autor pola electricidade cómplice do público, volve A Leira Magnética aos palcos nocturnos, desta volta nun dos locais clásicos do electromagnetismo oral e narrativo, o Pub Atlántico, sito na ilustre Fonte de San Miguel, onde en tempos adoitaban tomar pousada bohemios de verbo áxil como Francisco Añón ou Curros Enríquez.

Dentro da programación dos “Contos do Atlántico”, na que xa expuseron argumentos varios monstros sagrados da nosa escena narrativa como Celso Sanmartín, José Campanari, Paula Carballeira ou Quico Cadaval, ou a narradora uruguaia Soledad Felloza, tócame a honra  coa miña conferencia sobre física cuántica e identidade electromagnética, na que tentarei someter unha vez máis a actualidade a unha entretida radiografía por ver de lle catar as pulgas.

Iso mesmo

A lingua, a crise, o caciquismo endémico ou o Ano Santo Xacobeo, serán algúns dos fenómenos electromagnéticos analizados nesta disertación científica que apenas pretende deitar algunha luz sobre os profundos misterios da Leira Magnética, esa confusa entidade que semella estar na base da nosa xenética cultural.

Alí vos espero por tanto, mañã martes día 20 de Abril, a partir das dez, que non é tarde se o ánimo é bo, con esta escolma de monólogos apostólicos, económicos e galaicos.

A Leira Magnética

En cartaz

Canto son dous máis dous na lingua de Rosalía? Intercederá o Espírito Santo na solución da crise económica? Que fan os bancos cos nosos cartos? Quen logrou que o Papa veña a Santiago no Ano Santo? Cal é o sentido pexorativo da palabra “gallego”? Por que ofenderse é unha estupidez aldeá, cantonal e provinciana? Hai vida intelixente do outro lado do Túnel de Guadarrama? Onde fica El Desván de Los Monjes? E La Coruña? Por que sabemos quen é Belén Esteban? É Ourense a vangarda política de Europa? Cantos millóns de peregrinos gañarán o xubileu? Volverán os Rolling Stones actuar no Monte do Gozo? Por que o Rei de España non se xubilou aos sesenta e sete anos para dar exemplo? Isto arranxámolo entre todos ou deixamos que o arranxen os que o foderon? É Fraga inmortal ou só o parece? Cantos fantasmas viven nas urbanizacións abandonadas? Que fan os conselleiros no cuarto de baño? Excretar ou Decretar? Que foi de Carmiña Burana? En que se parecen os galegos, os negros, os xitanos e as mulleres aos cataláns? Que problema temos coas escaleiras mecánicas? Foi o asasinato de Kennedy unha trama galaica? Quen goberna en Galiza, Fofó ou Lucifer? Que xornal galego é a voz da verdade revelada?

Iso mesmo

E sobre todo, que pensa o Apóstolo Santiago de todo isto?

Estes e outros enigmas tal vez atopen resposta este Venres 19 no Dado Dadá, da man de Carlos Santiago e o seu novo espectáculo de monólogos apostólicos, económicos e galaicos, A Leira Magnética. Para todos os públicos capaces de aturalo. Ás 22 horas.

Leituras para tempos de crise

Diz o Peter Sloterdijk no seu livro “Palácio de Cristal” que a Historia, propriamente, acabou em 1974, com a Revolução dos Cravos. A queda do derradeiro império colonial marcaria o feche do processo de globalização iniciado em Outubro de 1492 quando vários indígenas das Caraíbas descobriram numa praia, não sem abraio, uns estranhos seres chamados europeus. Logo disso, abriria-se a era pós-imperial na que nos encontramos, onde a tal História continua só como prática mitológica das diferentes nações de narradores que no actual contexto planetário teimam na sua supervivência, senão política, no mínimo cultural. Mas a Historia, essa, teria acabado de vez, restando só aquele fantasma com o que ainda podem fazer negócio os historiadores. Também não é questão que os coitados morram à fome.

Que a História tenha acabado não é, nem muito menos, uma ideia nova. O que sim é mais novidoso é a ideia proposta pelo pensador de Karlsruhe que identifica ou liga a História, ou melhor, a História Mundial da Europa, com o que hoje chamamos globalização, não sendo esta portanto um processo recente quanto um processo já clausurado, contra o ponto de vista mais corrente espalhado na comunicação social por politólogos e sociólogos de variada pelagem. Precisamente Sloterdijk, com a arrepiante erudição da que tem por costume fazer gala e um estilo mais achegado da pena incisiva da Crítica da Razão Cínica que do verbo espumoso de Esferas, assume o desafio de encarar a globalização e a sua fenomenologia dum ponto de vista filosófico, resgatando-a desse totuum revolutum conceptual que enche o papo de políticos e jornalistas a propósito do tal bicho.

As sugestivas páginas de Palácio de Cristal, ou no seu título original, Im Weltinnerraum des Kapitals -No espaço-interno-do-mundo do Capital-, conduz-nos numa viagem filosófica empolgante pela época da expansão europeia e o nascimento e consolidação do sistema-mundo. Trata-se da tentativa, nas próprias palavras do autor intempestiva ou impossível, de elaborar uma grande narrativa sobre a globalização terrestre da história inspirada na filosofia. Se por alguma coisa Sloterdijk é um pensador contumaz e irredutível é por não recusar propósitos de natureza tão improcedente, o que o situa um passo mais alá tanto das posições claudicantes da pós-modernidade como da parálise teórica e prática da velha esquerda, capaz em definitiva de produzir relatos de grande formato além da crise das grandes narrativas, pois o alemão tem a bem humorada honestidade de pensar no gume mesmo da realidade e não rejeitar os desafios que cortam a respiração dos grandes ideais. Megalopsychía, eis uma outra filosofia política, a magnanimidade na que Aristóteles, lembra-nos Sloterdijk, cifrava a autenticidade do cidadão.

Aquele pensador provocativo que descobriu o cinismo trás os veios da ideologia como uma forma superior de falsa consciência, oferece-nos no tal livro um olhar atrevido sobre as possibilidades duma nova esquerda que demora em tomar altura filosófica. Retomando a velha ideia de esquerdiçar a Heidegger num irónico abraço de ferro com a esquerda hegeliana, propõe, frente à esquerda celeste do progressismo abstracto, com o seu universalismo simétrico, homogéneo e reversível, uma esquerda terrestre que não tenha medo de reconhecer o que de assimétrico, heterogéneo e irreversível há no local. “Estar estendido no seu própio lugar é o bom hábito de ser”, afirma. Do ponto de vista da teoria da cultura e numa perspectiva galega, podem-se encontrar nesta obra, aliás, elementos para procurar rotas e passos nos que uma cultura como a nossa ajuste por fim as contas com a pós-modernidade e saiba lograr fortalezas ali onde sobram fraquezas, se calhar muito úteis e realistas na óptica da burocracia cultural que dá cabo de nós mas completamente aborrecíveis do ponto de vista dum pensamento livre e não pagado de si próprio.

No momento em que a crise mundial provoca sintagmas tão ridículos e carentes de sentido como a refundação do capitalismo, só para melhor sufragar-lhe as despesas aos bancos, e enquanto esperamos que nos paguem alguma factura ou nos ingressem em conta o subsídio de desemprego, dá para passar os olhos pelo interior do Palácio de Cristal, metáfora que tem por termo real o edifício erigido em Londres para a Exposição Mundial de 1851 e na que Fiódor Dostoiévski via concentrada a essência da civilização ocidental. Uma monstruosa recriação do mundo globalizado onde o Capital encenava quase por primeira vez a metafísica do Centro Comercial como refúgio final climatizado do ser humano.

A lingua extraordinaria (I)

A lingua, a casa do ser. Ese estar aí pese a todo. Ese problema. Esa política e esa fraude. Esa arena dos idiotismos en litixio. Ese animal proteico. Esa angustia. Esa gramática borrosa. Esa gralla ortográfica. Esa paixón. Ese negocio. Esa incomprensión, esa ignorancia, esa falla na placa tectónica da nación. Esa asimetría. Esa envexa dos outros, dos que non a saben, dos que non a entenden, non. Ese matraz. Ese experimento. Esa restauración. Esa viga mestra. Esa loita e esa resistencia. Esa escravitude. Esa tarefa. Esa, doa ou non doa, responsabilidade. Esa palabra.

Pero non. A lingua non. Nin así nin asó. Non presta. Non compre. Molesta. A lingua en todo caso é un capítulo no orzamento e xa lle chega. Un compromiso en todos os programas políticos. Xa chega, si. Chega de saudade.

Como ha de ser isto? Coma ten que ser. Ten que ser libre. Ten que ser eficaz. Ten que ser definitivo. Ten que ser poderoso. Ten que ser radical. Ten que ser novo, mais novo, novo. O que? O método, hostia. A metralleta, a ferramenta, o bolígrafo… a caneta se ques, que máis ten. Escribir mal, escribir ben, escribir torcido, escribir a duplo espazo. A cousa non está na ortografía. A cousa está na cultura. Non na cultura superior, nin na cultura tradicional, nin na cultura posmoderna. Na cultura que nos falta, esa que se aprende de oído, de ollo e máis de tacto, por non falar de narices e papilas. A cultura esa de sermos humanos na nosa plenitude psíquica. Non a cultura aconsellábel, nin a cultura oficial, nin sequera a tal cultura galega. A outra, a cultura innomeábel á que nin sequera lle acae ben o puto nome de cultura. Cultura ou Sepultura, eis o dilema.

Non home non. A lingua é cousa de non ser burros, simplemente. De botar man un pouco máis da lóxica matemática e un pouco menos da filoloxía, que xa abonda, xa tivo a súa vez, a quenda agora é doutros ollares. Do teorema de Gödel: ningunha teoría é capaz de demostrar todas as verdades dentro do seu sistema. Hai verdades que escapan, hai verdades que foxen, hai a luz coma onda e a luz coma corpúsculo e non por iso a luz se extingue así tan doado como se extingue a lingua. Que si, que a lingua se extingue. Nós propios, nós propias, estamos extinguíndonos, a pasar a outro estado, sublimándonos noutra cousa, e para moitos a lingua é fardo pesado de máis para a viaxe. Por iso isto, o da lingua, é cousa de ser menos burro e máis mula, de carregar ben as faldriqueiras. Claro que a calquera asno lle gusta ir lixeiro. Mais no disco ríxido hai espazo libre para moito software lingüístico de dios e tampouco é cousa de armarse en españolito e querer ver todos os filmes dobrados, que xa dá pena. Hey guy, you know what i mean? Muito bem!