Crónica Salvaxe III

Ímoslle coa terceira entrega sobre a Semana de Poesía Salvaxe, que aínda me vai dar o domingo e xa as lembranzas comezan a esvaecer. A memoria, a memoria… é como ter un ourizo na cabeza!

Venres 17

Acordei no día coa Obra Quase Incompleta do Pimenta nas mans, nunha páxina na que se le o poema “classes”: há uns que sabem como começou e também sabem como vai acabar / outros que não sabem como começou mas sabem como vai acabar / outros que sabem como começou mas não sabem como vai acabar / outros ainda que nem sabem como começou nem como vai acabar / outros enfim que nem sabem se já começou, ou se já acabou

Iso deixoume nun estado de conciencia perfecto para retomarlle o pulso ao evento, e sobre as catro e media encontrei a Olaia, a Xes e a Deborah na porta do Hotel Real. Leire Bilbao actuaba ás cinco no peirao do Ferrol Vello, un pequeno canto da cidade salvado da revolución industrial. De camiño pasamos xunto da casa natal de Carvalho Calero, onde os da Fundaçom Artabria teñen pendurado un cartaz reivindicativo para zafar o predio da ruína e xa de paso promover a figura do intelectual para o Día das Letras do vindeiro ano, agora que xa non llo poden dedicar a Ramón Piñeiro.

Leire no peirao
Leire no peirao

A ameaza de chuvia dos días anteriores desaparecera por completo. Teño a certeza de que as boas mañas do Karlotti conseguiran convencer ao mesmísimo Zeus de non dar máis a lata e a poeta vasca puido gozar da plenitude solar da tarde para os seus propósitos líricos. Deixando de lado o Dub Manifest do Fermín Muguruza, que me fartei de ouvir no seu día, había anos que non escoitaba falar en euskara, menos recitar. Marcos Lorenzo oficiou de tradutor simultáneo no principio do recital, logo a Leire amañouse soa. A xente, vencida polo sol, foi sentando no chan do amplo peirao mentres Leire recitaba entre dúas árbores poemas breves e concisos, con poucas concesións á abstracción e áncoras sutís na poética popular. Un universo de mulleres que explotan, que arrincan cabezas de peixe, que se senten intimamente ligadas ás arañas sobre as mesas da exploración xinecolóxica ou falan da súa vida como auga pasada que xa non move muíño, como no poema Irene, musicado por Jabier Muguruza no seu último disco.

Mais o recital foi sobre todo unha dura inquisición sobre o reverso dos ollos. “Vexo ollos, a ollar cousas de fóra desde dentro”. Palabras de John Berger que a poeta de Ondarroa escolleu para encabezar un poema sobre o perigo de que a vida se volva unha simple dificultade. No final, Leire recitou un poema en galego, desculpando de primeiras calquera impericia fonética. Con todo, aínda nos podía dar leccións a moitos coas fricativas palatais xordas. O poema intitúlase Ez Dut Nahi [Non quero] e di así.

Ez dut lurperatuko nauen aberririk nahi, [Non quero unha patria que me enterre]
izan nahi genuena ahora ekarriko didanik. [que me traia á boca aquilo que queriamos ser.]
Ez dut nekatuko nauen maitasunik nahi,  [Non quero un amor que me abafe]
lepora igoko zaidanik mendeku hartzeko ez bada.  [que se me chante no pescozo só por vinganza]
Ez dut babestuko nauen amarik nahi, [Non quero unha nai que me protexa]
alboan izango ez badut denbora badoanean. [se non a teño onda min cando o tempo marche]
Ez aberri, ez maitasun, ez amarik [Sen patria, sen amor, sen nai]
ez badut, nora itzuliko naiz? [onde haberei eu de voltar?]

Iso é falar e o demais son caralladas. Gora!

Mudando de praza e de poética fomos para o Marqués de Amboaxe dispostos a nos deixar sorprender polo Tío Francisco, quen levaba dous días preocupado cun fusil napoleónico e un púlpito rodante, pezas chave da súa intervención. Deume por pensar durante a camiñada que se cadra andaba a reconciliarme coa poesía dun xeito demasiado desprevido. Botaba en falta na Semana algunha proposta máis crítica coa propia palabra poética, na onda por exemplo dos poetas Language, por non nos remontar máis atrás, a Kurt Schwitters ou a Klebnikov ou ás cerimonias nihilistas de Duchamp, Picabia e demais canalla dadaísta. Transgresión. Desviación. Dadá. A destrución de toda presunción transcendente no corazón mesmo da linguaxe.

Nada! Nada! Nada!
Nada! Nada! Nada!

Apareceu entón Paco Pestana na praza, con uniforme de domador, facendo unha pregunta necesaria: Que queres? E reiterando por resposta a única palabra posíbel despois de todo holocausto: Nada, Nada, Nada. Armado dunha moto serra, preparou o terreo provocando o pánico preciso entre o público e finalmente embarcou no galeón pirata Inmaculada Inquisición para aterrorizar os mares de pedra ferroláns desde o castelo de popa invocando a todos os santos da súa devoción, desde Paquito Chocolatero e o Archimandita de Tombuctú até o propio Marqués de Amboages, sometido polas pombas a unha auténtica tortura fecal. “Que queres, Marqués? Que queres?” Unha multitude de nenos e nenas, fascinados polo espectáculo surreal, seguíao a todas partes. “Estos niños tal vez no son míos” dicíalle ás señoras esfumadas en laca que contemplaban a escena medio escandalizadas desde as terrazas dos cafés.

De aquí para aló tivo tempo de homenaxear pola brava a Salvador Dalí, de redefinir todas as entradas do dicionario da Real Academia de la Lengua Española e de establecer unha alianza militar coas pombas que procesaban o lixo por toda a praza. Unha descarga de enerxía brutal capaz de desterrar por unha hora calquera asomo de melancolía das nosas cabezas e dos nosos traseiros inquietos. Haberá quen se apropie da palabra poesía e viva de asinar hipotecas no seu nome. Pero haberá sempre tamén apaches como Don Paco que ameacen o tráfico legal de lirismo e asalten os bancos necesarios para nos desposuír de toda Santa Verdade. “… ¿La puta crisis? Nada! Nada! Nada!”.

Para reequilibrar os niveis de noradrenalina xuntámonos varios para pasear por Ferrol: Karlotti, Guillermo Ferrández, Victor Diez, Leire Bilbao, Deborah Vukusic e máis eu, e acabamos nun pub moi british, que non sei por que me fixo lembrar o Almirante Benbow, a pousada onde dá comezo a Illa do Tesouro e na que o mozo Jim Hawkins birla o mapa do tesouro do cofre dun mariñeiro de cara fendida chamado Bones. Guillermo e Karlotti contáronnos que a galería típica da arquitectura tradicional galega procede na realidade dos artesáns ferroláns que traballaban nos estaleiros, inspirada directamente nos castelos de popa dos antigos buques.

Logo Leire, Deborah e eu ficamos sos e metéusenos na cabeza ir comer queixo do pais nalgunha tasca. Por máis voltas que demos por Ferrol non conseguimos o noso obxectivo. Tivemos que nos contentar cunhas setas con gambas que aínda por riba estaban máis salgadas que a auga da ría. Comida salgada, castelos de popa, peiraos e galeóns. Unha tarde completamente ultramarina que foi coroada polo recital de Olaia Cociña no Pub Carteles, ás dez da noite.

Dérase cita no local boa parte da tropa salvaxe e algún recén chegado como Estevo Creus, quen xa participara na primeira edición e a quen todos lembraban co cariño do que sempre sabe facerse acredor. O Marcos apareceu do brazo de Carlos Oroza, que debía facer ás veces de presentador de Olaia. Sorprendeume a súa figura, tan fráxil como altiva. Cando foi tempo subiu ao palco e recitou un poema coa temperanza case mítica da que me tiñan falado moitos amigos que o seguiran nos anos oitenta. O silencio reverencial do público estoupou en berros e palmas cando rematou o poema. Esqueceu presentar a Olaia, quen tomou o tempo necesario para asentar no palco acompañada do acordeonista Manuel Cociña, seu tío.

Olaia e Manuel compuxeron encol do palco unha das estampas máis fermosas da semana, dunha elegancia abraiante. Manuel acariñou as primeiras notas no acordeón procurándonos no espírito o rastro de antigas melodías de intenso sabor atlántico mentres a autora de “As Vértebras da Memoria” encetaba a súa singradura lírica botando man daquilo que Valente consagrou como as palabras da tribo. Deixei ir a cabeza na sonoridade aristocrática da nosa lingua, máis amada se cabe na voz de Olaia. É curioso. Cando o acordeón chegou a Galiza, a principios do século XX, a través dos portos, moitos integristas do folklore da altura clamaron contra o que consideraban un instrumento diabólico. Hoxe o acordeón garda memoria xa de tempos idos, da singular comunidade que fomos e xa nunca volveremos ser, e se cadra por iso, cando Olaia rematou a lectura dos poemas e o acordeón de Manuel ficou no ar como único argumento, boa parte do público sentiu a tentación de acompañar cantando a melodía, nun intre de fermosa comunión. Dis que iso, en definitiva, é a poesía, un sentimento que se fai común e sume aos individuos nun canto único. Grazas aos dous por iso.

Rematado o programa do día abriuse a noite, como non, á ineludíbel poética ferrolá que xa ameazaba con facer estragos no meu corpo. Entre a tropa festeira andaba o Iago Martínez, que anda co Xes e o Alexandre Cancelo a realizar un documental sobre Lois Pereiro, e con eles apurei os últimos versos da noite, que non se diga, a falar de todo o humano e o divino.

Advertisements

Unha reflexión sobre “Crónica Salvaxe III

  1. Eeepa, falta a crónica do último día! E o que quedou inédito e intrínseco no teu fiel cuaderniño, chegaranos algún día?
    Sempre un pracer escoitarte/lerte.
    Olalla.

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s